Begin november liet het Museum Catharijneconvent in Utrecht trots weten dat het zijn kerststal – de enige uit de achttiende eeuw in Nederland – heeft weten uit te breiden met maar liefst 29 nieuwe figuren en dat daarmee het totaal op meer dan 100 beelden is gekomen. Het is in en rond deze bijzondere kerststal, vermoedelijk de grootste en oudste ter wereld, dus een drukte van belang. Het museum heeft ongeveer een half voetbalveld nodig om al dit fraais op te kunnen stellen. De kerststal met al die kostelijke beelden en een heleboel meer is in het Catharijneconvent te bezichtigen tot 13 januari 2013.
Vreugde en vrolijkheid
Paus Benedictus XVI schudt ongetwijfeld bedroefd het hoofd als hij, maar dat is tamelijk onwaarschijnlijk, nog eens de moeite neemt om persoonlijk de mooiste kerststal ter wereld te aanschouwen. In zijn laatste boek heeft hij namelijk een aantal zeer opmerkelijke dingen over de kerststal geschreven. Het stond op 20 november en de dagen daarna in de kranten. Ik ben er niet vrolijker van geworden. Sterker nog, toen ik het las kwam een onaardige maar gerechtvaardigde gedachte in me op: waarom zijt gij, waarde paus, toch zo’n rechtzinnig en benepen theoloogje dat elke vreugde en vrolijkheid rond het kerstfeest probeert weg te schrappen?
Mythes
Er stonden helemaal geen os en ezel in de kerststal, schrijft Benedictus in dat boek. Kamelen of andere beesten trouwens ook niet. De drie wijzen uit het Oosten dan? Helaas, zet Caspar, Balthasar en Melchior maar weer in de doos en breng ze terug naar de zolder. Ook de schitterende ster aan de hemel die de drie wijzen de weg naar de kribbe heeft gewezen moeten we maar vergeten. We doen er op gezag van de paus verder beter aan niet te geloven dat engelen de geboorte van Christus zingend hebben verkondigd aan de herders. Er werd niet gezongen, aldus de paus, de engelen zeiden het gewoon. Er waren dus wel degelijk engelen bij de geboorte van Jezus. Het is dan ook theologisch verantwoord om het engeltje bovenin de nok van de kerststal te hangen en er een paar herders bij te zetten. Pauselijk goedgekeurd. Maar een os en een ezel, nee, die horen niet thuis in de stal.
Treintjes
We mogen hopen dat Benedictus XVI niet op de hoogte is van wat links en rechts op deze aarde allemaal in de kerststal wordt gezet. In Costa Rica bijvoorbeeld staat de stal vol tropische bloemen en vruchten, in Peru worden nagemaakte lokale beroemdheden bij de kribbe gezet en in Venezuela worden de stallen verfraaid met stripfiguren zoals Donald Duck en met treintjes. In de Verenigde Staten mag de Little Drummer Boy niet ontbreken en in Nieuw-Zeeland is een kerststal pas een kerststal als ook een brandweerauto tussen de herders staat te fonkelen.
Geur van heiligheid
Het summum heb ik tot het laatst bewaard: in sommige Zuid-Europese landen siert een wel heel buitenissig beeld de stal. Het is het beeld van een man of vrouw die zijn of haar behoefte zit te doen. Daarmee wordt symbolisch weergegeven dat wat de natuur ons schenkt ook weer moet worden teruggegeven. In het boek van Benedictus wordt over deze rare kostganger niet gerept, maar het zou me niks verwonderen als de opperprelaat in Rome de geur van heiligheid graag op een andere manier gesymboliseerd had willen zien. Het zij zo.
•Kerststal Catharijneconvent (foto: Museum Catharijneconvent Utrecht)
(Gepubliceerd in Mooi Meegenomen, december 2012)
Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl
Krekwekdogt woont in 'de schôônste stad van et laand' volgens de autochtonen en een verzameling rampspoed volgens vrijwel ieder ander. Hij schrijft over Brabant, de toestand in de wereld, heden en verleden, dammen en schaken, politiek, literatuur, Willem II (koning, voetbalclub en de sigaren), het dorp Helvoirt waarin hij is opgegroeid en wat er zoal nog meer op zijn weg komt. En dat allemaal vanuit de schôônste stad van et laand, waar ze nog weten hoe het leven geleefd moet worden.
Posts tonen met het label Drie Wijzen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Drie Wijzen. Alle posts tonen
zondag 2 december 2012
maandag 26 december 2011
'Koosje-Koosje'
Woensdag 28 december, zo meldt de kalender, is de dag van de Onnozele Kinderen. Daarmee wordt de herinnering levend gehouden aan de kindermoord in Bethlehem. Volgens Matteüs had koning Herodes van de Drie Wijzen gehoord dat een pasgeboren kind in dit dorpje ooit de Koning der Joden zou worden. Bedreigd als hij zich voelde gaf hij opdracht alle kinderen tot twee jaar om het leven te brengen.
Pieter Bruegel de Oudere, Kindermoord te Bethlehem. Bruegel, die dit schilderij in 1567 voltooide, had kennelijk zo zijn eigen opvattingen over het klimaat in en rond Bethlehem... Al die winterlandschappen van Bruegel lijken trouwens wel héél erg veel op elkaar. Zie het schilderij in het stukje hieronder.
Matteüs geeft nergens aan over hoeveel kinderen het precies was gegaan, zodat latere geschiedkundigen - en in hun kielzog allerlei hele en halve idioten - alle ruimte hebben gekregen voor de wildste speculaties. Volgens de website van KRO/RKK liepen de schattingen uiteen van enkele tientallen tot maar liefst 144.000 vermoorde kinderen. Dit laatste is natuurlijk bespottelijke onzin, afkomstig van een of andere doorgedraaide zeloot: kinderen van nul tot twee jaar maakten toen ongeveer 3 procent van de totale bevolking uit, wat zou hebben betekend dat het nietige dorpje Bethlehem indertijd een kleine 5 miljoen inwoners moet hebben geteld.
Josephus
Van de evangelisten maakte alleen Matteüs gewag van de kindermoord. Dat geeft op zich al te denken. Maar als dan ook nog eens blijkt dat een van de weinige werkelijk betrouwbare bronnen uit die tijd, de Joodse historicus Titus Flavius Josephus (37-100), evenmin rept over de kindermoord (terwijl hij in zijn boeken de vele wandaden van Herodes breedvoerig naar voren heeft gebracht), dan moeten we ons ernstig afvragen of de kindermoord eigenlijk wel ooit heeft plaatsgevonden. De bewijzen tégen zijn voorlopig heel wat sterker dan de bewijzen vóór.
Dat neemt niet weg dat Onnozele Kinderen nog tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw bij ons een hoogtijdag is geweest. Daarna is het langzaam maar zeker ondergesneeuwd geraakt door het sinterklaasfeest. Uit mijn eigen kindertijd herinner ik me dat mijn broertje op 28 december voor één dag de baas was. Het kwam erop neer dat hij mocht beslissen wat we zouden eten. Zijn repertoire was beperkt: elk jaar kip, gebakken aardappelen en appelmoes.
Versies
Voor Tilburgse kinderen was Onnozele Kinderen een bijzondere dag. Zij kleedden zich aan als volwassenen en gingen langs de deur om snoep en geld op te halen: een soort Driekoningen derhalve, maar dan met het typisch Tilburgse ‘Koosje-Koosje lied’ in de hoofdrol.
Er waren tal van versies in omloop, van hele nette tot uiterst schunnige. De nette versie begon met ‘Koosje, Koosje is mijn naam, ik ben voor alle dingen bekwaam’. Maar het kon ook zo: ‘Koosje, Koosje is mijn naam, ik heb ’t in mijn broek gedaan, ik zèh de helft ervan verloren en de rest zit vastgevroren’.
Onnozele Kinderen wordt niet meer gevierd. Sinterklaas heeft het pleit definitief in zijn voordeel beslecht. Ik kan er vrede mee hebben: de kindermoord is, zo lijkt het, vokomen uit de duim gezogen door al te ijverige (en waarschijnlijk antisemitische) Kerkvaders. Geef mij dan maar sinterklaas. Die bestaat tenminste.
Foto: Regionaal Archief Tilburg
Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl
Pieter Bruegel de Oudere, Kindermoord te Bethlehem. Bruegel, die dit schilderij in 1567 voltooide, had kennelijk zo zijn eigen opvattingen over het klimaat in en rond Bethlehem... Al die winterlandschappen van Bruegel lijken trouwens wel héél erg veel op elkaar. Zie het schilderij in het stukje hieronder.
Matteüs geeft nergens aan over hoeveel kinderen het precies was gegaan, zodat latere geschiedkundigen - en in hun kielzog allerlei hele en halve idioten - alle ruimte hebben gekregen voor de wildste speculaties. Volgens de website van KRO/RKK liepen de schattingen uiteen van enkele tientallen tot maar liefst 144.000 vermoorde kinderen. Dit laatste is natuurlijk bespottelijke onzin, afkomstig van een of andere doorgedraaide zeloot: kinderen van nul tot twee jaar maakten toen ongeveer 3 procent van de totale bevolking uit, wat zou hebben betekend dat het nietige dorpje Bethlehem indertijd een kleine 5 miljoen inwoners moet hebben geteld.
Josephus
Van de evangelisten maakte alleen Matteüs gewag van de kindermoord. Dat geeft op zich al te denken. Maar als dan ook nog eens blijkt dat een van de weinige werkelijk betrouwbare bronnen uit die tijd, de Joodse historicus Titus Flavius Josephus (37-100), evenmin rept over de kindermoord (terwijl hij in zijn boeken de vele wandaden van Herodes breedvoerig naar voren heeft gebracht), dan moeten we ons ernstig afvragen of de kindermoord eigenlijk wel ooit heeft plaatsgevonden. De bewijzen tégen zijn voorlopig heel wat sterker dan de bewijzen vóór.
Dat neemt niet weg dat Onnozele Kinderen nog tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw bij ons een hoogtijdag is geweest. Daarna is het langzaam maar zeker ondergesneeuwd geraakt door het sinterklaasfeest. Uit mijn eigen kindertijd herinner ik me dat mijn broertje op 28 december voor één dag de baas was. Het kwam erop neer dat hij mocht beslissen wat we zouden eten. Zijn repertoire was beperkt: elk jaar kip, gebakken aardappelen en appelmoes.
Versies
Voor Tilburgse kinderen was Onnozele Kinderen een bijzondere dag. Zij kleedden zich aan als volwassenen en gingen langs de deur om snoep en geld op te halen: een soort Driekoningen derhalve, maar dan met het typisch Tilburgse ‘Koosje-Koosje lied’ in de hoofdrol.
Er waren tal van versies in omloop, van hele nette tot uiterst schunnige. De nette versie begon met ‘Koosje, Koosje is mijn naam, ik ben voor alle dingen bekwaam’. Maar het kon ook zo: ‘Koosje, Koosje is mijn naam, ik heb ’t in mijn broek gedaan, ik zèh de helft ervan verloren en de rest zit vastgevroren’.
Onnozele Kinderen wordt niet meer gevierd. Sinterklaas heeft het pleit definitief in zijn voordeel beslecht. Ik kan er vrede mee hebben: de kindermoord is, zo lijkt het, vokomen uit de duim gezogen door al te ijverige (en waarschijnlijk antisemitische) Kerkvaders. Geef mij dan maar sinterklaas. Die bestaat tenminste.
Foto: Regionaal Archief Tilburg
Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl
Abonneren op:
Posts (Atom)



