De achtste pastoor van de Heikant

Toen Wim Manders in 1995 te kennen gaf dat hij het wat rustiger aan wilde doen en het tijd vond dat het leiderschap over de parochie in andermans handen kwam te liggen, was de vraag wie zijn opvolger zou worden niet zo moeilijk te beantwoorden. Dat kon niemand anders zijn dan Denis Hendrickx, op dat moment 46 jaar en al een BT’er (Bekende Tilburger). Dat was zeker in Noord het geval, waar hij zich begin jaren zeventig op verzoek van de norbertijnen had gevestigd om er de ‘witheren’ in hun parochiewerk te ondersteunen. Dat mocht ook wel trouwens: juist in die jaren werd in Noord in feite een compleet nieuw stadsdeel opgetrokken, in een mum van tijd verdwenen de weilanden en de hei en werd de oude herdgang de Heikant aan alle kanten omspoeld door nieuwbouw, hoge flats en rijtjeswoningen. Er werden ook enkele nieuwe kerken opgetrokken. Werk aan de winkel dus.

Vroege roeping, late verwezenlijking
De wieg van Denis Hendrickx stond in 1949 in Alphen. Hij wist al als schooljongen dat hij priester wilde worden, maar de weg naar de wijding was frappant lang voor iemand die al zo vroeg overtuigd was. Na de lagere school had hij zich weliswaar nog gemeld bij de norbertijnen in Heeswijk-Dinther, maar halverwege de opleiding haakte hij ineens af. Hij ging studeren aan de Leergangen, werkte onder meer voor Pax Christi en zat acht jaar voor de toenmalige PPR (later opgegaan in GroenLinks) in de Tilburgse gemeenteraad. Maar het bleef knagen en zo kwam het dat hij op zijn 34e plotseling weer op de poort van de abdij van Berne klopte om alsnog het seminarie te volgen. Vijf jaar later werd hij tot priester gewijd. Op dat moment zat hij overigens al jaren tot over zijn oren in het parochiewerk in en rond de Schans.

Links
Een opsomming van alle mijlpalen is onbegonnen werk. Daarom beperk ik me hier noodgedwongen tot een kleine greep. Het Wijkcentrum De Schans en Het Ronde Tafelhuis zouden er bijvoorbeeld zonder zijn inbreng nooit zijn gekomen, of neem het Asielzoekerscentrum aan de Vlashoflaan waarin hij bijzonder veel energie heeft gestoken, het Paviljoen van Peerke natuurlijk, zijn aandeel in de bouw van de nieuwe abdij, maar ook diverse activiteiten die niet meteen op het curriculum van een pastor worden verwacht, zoals zijn betrokkenheid bij de aanleg van kinderspeelplaatsen en de oprichting van een wijkkrant. En dan zijn werk buiten de parochie, zijn ‘buitenschoolse activiteiten’ zogezegd. Dat is eveneens een hele lijst. Zo is Hendrickx penningmeester in het bestuur van de Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR) Jarenlang was hij ook betrokken bij het progressieve blad De Roerom.
Dat laatste mag geen verbazing wekken. Als Tilburgs raadslid voor de PPR in de jaren zeventig stond Denis onverminderd op de bres voor de mensen, buurten en wijken die aan de verkeerde kant van de streep terechtgekomen waren. Denis’ hart zat en zit in alle opzichten links. Hij gruwt van de haast stalinistische wijze waarop de kerk momenteel wordt bestuurd en steekt dat niet onder stoelen of banken.

Humor
Waar Wim Manders een herder bij uitstek was, daar is Denis Hendrickx een rasbestuurder bij uitstek. De juiste man op het juiste moment aan het hoofd van de parochie. De kerk maakt immers onwaarschijnlijk moeilijke tijden door en heeft dat grotendeels helemaal over zichzelf afgeroepen. De arrogantie waarmee vanuit Rome, Utrecht en Den Bosch daarop wordt gereageerd is Denis een gruwel. En dat mogen we allemaal weten, nee, dat moeten we allemaal weten. Dat is de belangrijkste reden waarom hij binnen de parochie zo wordt gewaardeerd: Denis zegt waar het op staat. Met humor, met overtuiging en als het even kan met een goed glas in zijn hand.

• De eerste pastoor van de Heikant: lees hier.
• De tweede pastoor van de Heikant: lees hier.
• De derde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vierde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vijfde pastoor van de Heikant: lees hier.
• De zesde pastoor van de Heikant: lees hier.
• De zevende pastoor van de Heikant: lees hier.


(Wordt gepubliceerd in 'Mooi Meegenomen', april 2012)

Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl

De zevende pastoor van de Heikant

Eindelijk zijn we op onze zoektocht naar de pastoors van de Heikant in het rijk der levenden aanbeland. Na het vrij abrupte vertrek in 1970 van Gerard Bots – om gezondheidsredenen, zo luidde de formele berichtgeving - kwam de parochie onder de hoede van een 39-jarige norbertijn die zich in de vele jaren daarna ongelooflijk geliefd heeft weten te maken en bergen werk heeft verzet: Wim Manders.

Hij werd op 9 november 1931 geboren in Dinther, letterlijk onder de rook van de abdij van Berne. Niet echt verwonderlijk dus dat hij na de lagere school besloot zijn leven in dienst van deze gemeenschap te stellen. Net als mede-norbertijn Harrie van den Berg overigens, zij het dat diens wieg niet in Dinther maar in het aanpalende kerkdorp Heeswijk heeft gestaan (de heren steggelen dan ook al bijna een halve eeuw met grote overgave en volkomen vruchteloos over de vraag welk kerkdorp hoger moet worden aangeslagen).

Zegenrijke beslissing
Op 15 augustus 1957 werd Wim tot priester gewijd. Eigenlijk was het de bedoeling dat hij leraar Frans zou worden aan het gymnasium van de abdij, maar zijn superieuren vonden het beter dat hij de ‘eigen’ studenten aan de theologische opleiding in Tilburg zou gaan begeleiden. Zo kwam hij in onze stad terecht. In 1970 werd hem gevraagd de leiding van de parochie in de Heikant op zich te nemen, een verzoek waarover Wim geen moment heeft hoeven na te denken. Hij toog naar Tilburg-Noord. Een zegenrijke beslissing: leraren Frans zijn er immers in overvloed, maar herders van zijn kaliber, da’s andere koek.

Primus inter pares
De sport heeft er een pracht van een woord voor: de ‘palmares’, oftewel de lijst met ereplaatsen en grote verdiensten. Die van Wim Manders is ontzagwekkend en naar we mogen hopen nog lang niet voltooid. Laten we een poging doen de belangrijkste wapenfeiten op te sommen: een kwart eeuw, tot 1995, was hij primus inter pares in een team van norbertijner medebroeders, voorts degene die de parochiescholen onder één zelfstandig bestuur wist te brengen (een huzarenstukje), twee hulpkerken van de grond tilde (de Driekoningenkerk en de Herderskerk), in 1973 voorging in de viering van het eeuwfeest van de parochie en de man die de parochie naadloos wist om te bouwen tot een norbertijner priorij, een voorpost van de abdij van Berne, onafhankelijk van de doorgaans ondoorgrondelijke en vrijwel altijd onverteerbare bisdommelijke politiek. Wim Manders was en is ook de pastor die een encyclopedische kennis heeft van de norbertijnse geschiedenis en de norbertijner abdijen waar ook ter wereld, die hart en ziel legde in de jaarlijkse bedevaart naar Scherpenheuvel (waarvoor hij vorig jaar de Gouden Medaille van verdienste in ontvangst mocht nemen), die een nieuwe dimensie heeft gegeven aan de verering van Peerke Donders (inclusief creditcard-achtige, veeltalige devotieprentjes en glossy magazines) en die tussendoor tijd vond voor het samenstellen van allerlei publicaties. Maar de mooiste trofee op zijn palmares is ongetwijfeld het feit dat hij op 9 januari van dit jaar werd uitgeroepen tot ‘Wijkburger 2011 Heikant-Quirijnstok’. In de afgelopen veertig jaar is Wim Manders namelijk helemaal vergroeid met Tilburg-Noord en zijn bijzondere bevolking. Hij is een stadsmens, een Heikanter met de Heikanters geworden, maar dan wel een die nog met grote warmte kan verhalen over zijn Dintherse geboortegrond en zijn jeugd op het platteland.

Bescheiden
Al deze verdiensten vallen echter in het niet bij die ene, die hem in Noord en ver daarbuiten zo geliefd heeft gemaakt. Wim Manders is gewoonweg een heel bijzondere man. Warm, bescheiden, meelevend, troostrijk. Een herder van de soort die Onze Lieve Heer voor ogen moet hebben gehad toen hij priesters in het leven riep, inclusief hun bourgondische aanvechtingen. Want die zijn aan Wim evenmin voorbijgegaan. Hij heeft zo zijn voorkeuren: liever vis dan vlees, liever witte wijn dan rode en na de maaltijd liever cognac dan een glas water. Zoals het hoort voor een tachtigjarige die dit jaar mag vieren dat hij 55 jaar geleden tot priester werd gewijd.

• De eerste pastoor van de Heikant: lees hier.
• De tweede pastoor van de Heikant: lees hier.
• De derde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vierde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vijfde pastoor van de Heikant: lees hier.
• De zesde pastoor van de Heikant: lees hier.

(Gepubliceerd in 'Mooi Meegenomen', februari 2012)

Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl

De zesde pastoor van de Heikant

Na het afscheid van de geliefde Piet Meulemans - hij werd pastoor in Schaijk - kwam de parochie in de Heikant onder de hoede van de norbertijnen. Mgr. Bekkers had Gerard Bots benoemd tot pastoor en Stef Kuypers tot zijn kapelaan. Op 4 oktober 1964 werden zij met het nodige vertoon ingehaald. De tocht voerde van de brug over het Wilhelminakanaal aan het Lijnsheike – de parochiegrens - naar de Schans, waar uiteraard een natje en een droogje wachtten. Dat kon Bots bijzonder waarderen: hij was een bourgondiër pur sang en een zeer innemend mens, zullen we maar zeggen.

• Intocht pastoor Bots (op de foto de ‘witheer’ links) op 4 oktober 1964. Foto: Regionaal Archief Tilburg

Bots kon bogen op een niet-alledaagse achtergrond: hij was voor zijn benoeming in Tilburg-Noord aalmoezenier geweest bij de Koninklijke Marine en in die hoedanigheid uiteraard zeer gehecht aan orde en regelmaat. Dat hebben de Heikanters geweten, in het bijzonder de zondaars die zich elke week staand achterin de kerk plachten op te houden met de bedoeling zich na afloop van de communie zo rap mogelijk naar een van de kroegen in de buurt te spoeden. Daar wist Bots wel raad mee. Als een ware prelaat stelde hij zich bij het begin van de mis voor het altaar op en wenste pas te beginnen als alle gelovigen in de kerkbanken hadden plaatsgenomen, inclusief de heidenen die achter de laatste banken zaten te klaverjassen. Het kon soms even duren voordat de boosdoeners gezeten waren, tot enorme ergernis van alle andere gelovigen.

Graanhandelaar
Gerardus Johannes Bots, was op 29 juli 1916 in Wilnis geboren als het derde kind van de graanhandelaar Paulus Bots (1882-1963) en diens vrouw Maria Antonia Koehorst (1888-1984). Na hem zou Gerard nog tien kinderen geboren zien worden. Twee kinderen traden toe tot de Ordo Canonici Regularis Praemonstratensis (O. Praem.), beter bekend als de premonstratenzers en nog beter als de norbertijnen. Dat waren zijn broer Johannes Anthonius (1921-1990) en Gerard zelf.

Lastige tijd
Bots kwam in een kerkelijk lastige tijd naar Tilburg-Noord. De katholieke kerk was na het aantreden van Johannes XXIII aardig op drift geraakt, maar daarvan was rond De Schans vooralsnog niet veel te merken. Tilburg-Noord was in feite nog steeds een stuk platteland in de stad, de bewoners voelden zich veel meer plattelanders dan Tilburgers. Hun geloofsopvattingen en geloofsbelevening waren in de jaren vijftig blijven steken. Eigenlijk heeft Bots zich nooit echt in Tilburg thuisgevoeld: hij was meer een man van de mondaine wereld. Toch wist hij de Heikantse gemeenschap de nieuwe tijd in te loodsen. Hij lanceerde bijvoorbeeld – want in de verte doemden financiële zorgen op – de vaste kerkbijdrage, stond aan de basis van allerlei gespreksgroepen en was en passant verantwoordelijk voor de hoognodige restauratie van de kerk. En als het aan hem had gelegen waren er op de Schans ook nog eens een aantal appartementen gebouwd voor zijn kapelaans en zijn moeder. De tekeningen lagen klaar, maar zijn het stadium van de keukentafel in de pastorie nooit ontstegen. Dat had veel met zijn gezondheid te maken: die werd almaar slechter, voor hem reden om in 1970 terug te treden.

Er is weinig terug te vinden over hoe het hem daarna is vergaan. Vast staat echter dat de ouders en kinderen Bots bijzonder sterke mensen zijn geweest. Het gros bereikte een zeer hoge leeftijd. Dat gold ook voor Gerard, hoe broos zijn gezondheid in 1970 ook geweest moge zijn. Hij overleed op 8 september 2003 in Haarlem op ruim 87-jarige leeftijd.

• De eerste pastoor van de Heikant: lees hier.
• De tweede pastoor van de Heikant: lees hier.
• De derde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vierde pastoor van de Heikant: lees hier
• De vijfde pastoor van de Heikant: lees hier.

(Gepubliceerd in 'Mooi Meegenomen', december 2011)

Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl