Posts tonen met het label Haaren. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Haaren. Alle posts tonen

woensdag 5 oktober 2011

Mgr. dr. G.W.J. van Z. B., moordenaar

Een jaar nadat de Tilburgse publicist Ed Schilders in 1988 Moordhoek het licht had doen zien, gaf hij op http://www.historietilburg.nl/ een overzicht van de reacties die zijn boek had opgeleverd. Positieve, maar ook nogal wat boze. Van de Zinnicq Bergmannen bijvoorbeeld die zich achtentachtig jaar na dato nog geroepen voelden om de eer van de familie veilig te stellen, en zelfs van dr. J. Peijnenburg, archivaris van het bisdom Den Bosch en eminent historicus, maar te veel priester om zich neer te kunnen leggen bij de conclusie van Schilders: pastoor Van Zinnicq Bergmann had in 1900 in de Noordhoekse kerk naar alle waarschijnlijkheid Marietje Kessels verkracht en vermoord. En was ermee weggekomen.

Afgelopen week verscheen het boek De moord op Marietje Kessels van de hand van Godelieve Kessels, nichtje van het slachtoffer. Hierin bevestigt zij op overtuigende wijze dat de pastoor inderdaad de moordenaar is geweest en dat de rooms-katholieke kerk daarna een vuil spelletje heeft gespeeld om deze afschuwelijke daad 'sub rosa' te houden. Het boek is uitvoerig in de media aan de orde geweest en haalde zelfs het NOS Journaal :




Wijwater
Van Zinnicq Bergmann werd op 5 januari 1851 in Vught geboren. Na het gymnasium bezocht hij het kleinseminarie in St. Michielsgestel, het grootseminarie in Haaren en promoveerde in Rome in de godgeleerdheid. Tien jaar diende hij aansluitend de kerk als kapelaan in Eindhoven, waarna hij naar Tilburg werd geroepen om als bouwpastoor de Noordhoekse kerk te bouwen, een aan het Heilig Hart gewijde tempel, om de plaatselijke krant maar eens te citeren. 

Van die kant had de pastoor weinig te vrezen. Ze droegen hem op handen, de journalisten van de Nieuwe Tilburgsche Courant. Dat bleek ook na zijn overlijden: de courant kwam woorden te kort om de grootheid van de prelaat te schilderen. Dagenlang werden de Tilburgers, die zo hun ernstige vermoedens moeten hebben gehad, getrakteerd op in wijwater gedoopte hagiografische stukken, waarin Van Zinnicq Bergmann naar voren trad als nog net geen heilige.

Drankbestrijding
Toch vertoonde zijn curriculum in grote trekken dezelfde mijlpalen als die van zijn collega's. Bij de Katholieke Sociale Actie waren vrijwel alle geestelijken wel op een of andere manier betrokken, zijn voorzitterschap van de Tilburgse Gezondheidscommissie was nu eenmaal inherent aan zijn functie en zijn betrokkenheid bij de drankbestrijding mag met een gerust hart een beroepsdeformatie van de toenmalige geestelijkheid worden genoemd: allemaal zaten ze in dit soort verenigingen en allemaal laafden zij zich na afloop van de bijeenkomsten met genoegen aan een goed glas en een goeie sigaar. En dan was hij nog Geheim Kamerheer van paus Pius X, een zachtmoedig zij het aartsconservatief mens. Wat deze functie precies inhield, onttrekt zich helaas aan mijn gezichtsveld.

Poeder
Op 25 oktober 1910 las de Tilburger in zijn Nieuwe Tilburgsche Courant:

“Met wijziging van ons bericht van l.l. Vrijdag kunnen wij mededelen, dat pastoor dr. Mgr. van Zinnicq Bergmann, zich tot ondergaan eener operatie heeft gesteld onder behandeling van dr. Freriks in het gesticht der eerw. Broeders van St. Johannes de Deo, en zijn volledig herstel binnen kort kan worden verwacht. (Hsg.)”
Op zondag 6 november voelde de pastoor zich niet goed. Hij vroeg de ziekenbroeder van het Bossche ziekenhuis om een poeder. Het waren zijn laatste woorden. Voor welke aandoening hij moest worden opgenomen, is niet bekend, maar een slecht geweten is het vast niet geweest.

Godelieve Kessels beschrijft in haar boek hoe enige tijd na de moord vader Kessels bezoek kreeg van twee hoogwaardigheidsbekleders uit Rome. Sindsdien heeft de doofpot 111 jaar zijn werk gedaan. En als het aan het bisdom Den Bosch ligt, blijft dit zo. Een woordvoerder liet weten dat elk bewijs ontbreekt. There's a method in the madness, wist Shakespeare al.

Bronnen
© foto: Regionaal Archief Tilburg


Reacties via onderstaande servicebalk of e-mailen naar krekwekdogt@hotmail.nl

zaterdag 27 februari 2010

Eieren bedelen

Er is al veel geschreven over een eeuwenoude traditie in Helvoirt, Cromvoirt en Haaren: het paaseieren ophalen of 'eieren bedelen' op de woensdag voor Pasen, een van de weinige rituelen uit de middeleeuwen die de tand des tijds hebben doorstaan.

'Eieren bedelen' is volgens deskundigen voortgekomen uit een heidens, Germaans feest waarin de lentegodin Ostra centraal stond en is vele eeuwen geleden in de drie genoemde dorpen naadloos in het katholieke geloof ingepast.
Op de woensdag voor Pasen zat (en zit) de veertigdaagse katholieke vastentijd er bijna op. Dat betekende vroeger, toen er nog serieus gevast werd, dat vrijwel iedereen tegen een 'eierberg' aanhikte, want bij elk huis scharrelde een meute kippen rond en voor elke rechtgeaarde katholiek was de consumptie van eieren in de vastentijd taboe.
Om de mensen van die eierberg en andere gaven af te helpen, trokken de jongens van de hoogste klassen van de lagere school erop uit, zongen bij elke deur een paaseilied en roffelden daarbij met fraai besneden stokken op de grond. De tekst van het lied ging (en gaat) als volgt:

"Vrouwke, vrouwke doe oew best,
Hoal de aikes uit ut nest,
van die witte hennen,
God zal ze kennen,
Eén ai is geen ai,
Tweej ai is un half ai,
Drie ai is een poasai
Van die wit en van die zwart
Gif van elk henneke wat

Gaven de bewoners geen sjoege, dan werd het stokgeroffel flink opgevoerd (waarbij de voordeur soms niet werd gespaard) en persten de jongelui er nog een venijnig additioneel coupletje uit:

Er is een goatje in de deur
Doar kekt unnu gierige duvel deur...

Maar dat laatste kwam zelden voor: binnen de kortst mogelijke tijd zou immers het hele dorp weten waar de vrekken woonachtig waren. Meestal kon de 'Judas', een jongen die de 'Judaszak' meevoerde waarin de eieren en soms het geld werden bewaard, zijn mand of tas naar voren steken om de gulle gaven in ontvangst te nemen (zie foto).

Er is, zoals aangestipt, heel wat over dit gebruik geboekstaafd. Maar een niet onbelangrijk detail heb ik in al die geschriften nooit aangetroffen (ik kan en mag er, als getogen Helvoirtenaar, over meepraten). Het gegeven namelijk dat dit 'eieren bedelen' maar al te vaak op de gemeentelijke grenzen van Helvoirt met Cromvoirt en Haaren tot een enorme veldslag leidde. Het ging dan om de boerderijen op de gemeentegrens en de vraag onder welke gemeentelijke 'jurisdictie' die vielen. In heel wat gevallen werden daarbij niet alleen de stokken maar ook de eieren in de strijd geworpen. Gehavend, met bloedneuzen, blauwe ogen, schrammen en gescheurde lippen kwam het spul dan tegen etenstijd weer thuis om daar kond te doen van de heroïsche strijd tegen die godverlaten boerenpummels uit 'Hoare' en 'Krommert'.
Op 31 maart is het weer zover.

Foto: © Het Zuiden, 1957